Program adaptacji dziecka 3-letniego do przedszkola

"Mądrze wychowywać to otwierać dziecko
na dobro, uczulać je na potrzeby innych,
uwrażliwiać na cierpienie i krzywdę,
nauczyć je kochać i dawać siebie innym"

Wstęp

Przedszkole to pierwsze ważne ogniwo w procesie edukacji. Trzylatek przekraczając po raz pierwszy próg placówki przedszkolnej rozpoczyna nowy etap w swoim rozwoju.
Moment ten należy do najbardziej trudnych i znaczących w jego życiu.
Dla wielu dzieci oznacza on pierwsze kontakty z dużą grupą rówieśników, rozstanie się z najbliższymi osobami, zaistnienie i funkcjonowanie w nowym środowisku.
Nowe środowisko jakie otacza dziecko, które przekracza próg placówki przedszkolnej po raz pierwszy przysparza mu wiele trosk i trudności.
Może powodować poczucie zagubienia, wywołać negatywne emocje.
Dlatego ważne jest, by dziecko poznawał nowe otoczenie w poczuciu bezpieczeństwa w obecności najbliższej mu osoby.

Aby złagodzić dyskomfort rozstania, zmniejszyć do minimum negatywne emocje dzieci wynikające z nowej nieznanej im sytuacji podjęłyśmy działania zmierzające do szybkiej, łagodnej adaptacji.
Program wstępnej adaptacji do przedszkola to działania pedagogiczne, które sprzyjają rozładowaniu negatywnych doznań dziecka, zapewniają mu poczucie bezpieczeństwa i prawidłowego rozwoju we wszystkich sferach.
Chcemy, by w naszym przedszkolu dzieci nie musiały rozstawać się z rodzicami z płaczem , lękiem, by proces usamodzielniania i adaptacji przebiegał łagodnie, a dzieci chciały do nas chętnie przychodzić i czuły się bezpiecznie.
Przedszkole nie zastąpi rodziców, nie zdejmie z nich odpowiedzialności za rozwój i wychowanie, ale może i powinno wspomagać ich w razie potrzeby, doradzać, kompensować braki.
Wynika stąd konieczność uzgodnienia wspólnych celów, zasad postępowania, określenia wspólnych oddziaływań. Wzbudzenia w rodzicach poczucia przynależności do wspólnoty przedszkolnej. Czynne włączenie się w ten proces najbliższych tj. rodziców, opiekunów dziecka w znacznym stopniu ułatwi 3 latkom nawiązanie kontaktu z nauczycielem, rówieśnikami, personelem przedszkola w warunkach komfortu psychicznego.
Program adaptacji nie gwarantuje dobrej adaptacji dziecka do przedszkola, ale znacznie ją przyspiesza i ułatwia, nie wszystko już jest nieznane, nowe, nie wszystko budzi niepokój.

" Z odrobiną sukcesu, zachęty, zaufania
W środowisku sprzyjającym pracy
Dziecko może dotrzeć do krańców świata"
Celestyn Freinet

Cele programu wstępnej adaptacji:

• ułatwienie nowoprzyjętym do przedszkola dzieciom, startu przedszkolnego poprzez wspomaganie i ukierunkowanie rozwoju dziecka w aspekcie społecznym, zgodnie z jego możliwościami rozwojowymi.
• wspomaganie dziecka procesie przystosowania do życia w warunkach przedszkolnych, zapewnienie dziecku poczucia bezpieczeństwa w nowym środowisku.
• uświadomienie rodzicom, że ich współdziałanie z pracownikami przedszkola to warunek udanej adaptacji dziecka.
• ujednolicenie oddziaływań wychowawczych domu – przedszkola.
• nawiązanie relacji rodzic – nauczyciel ułatwiającej dalszą współpracę
• umożliwienie rodzicom obserwacji zachowań swojego dziecka na tle grupy rówieśniczej.
• ukazanie dziecku i jego rodzicom, że pobyt w przedszkolu daje możliwość zdobywania wiedzy, umiejętności i nowych doświadczeń.
• integracja rodziców między sobą.
• przygotowanie rodziców do udzielania dziecku wsparcia psychicznego i pomocy w procesie przystosowania.
• poznanie oczekiwań rodziców w stosunku do przedszkola.

Zadania przedszkola podczas realizacji programu adaptacji:

• nawiązanie współpracy z rodziną w celu włączenia jej w przygotowanie dziecka do roli przedszkolaka;
• ułatwienie dzieciom i rodzicom przekroczenia progu dom-przedszkole;
• zapewnienie opieki i wspomaganie rozwoju w atmosferze akceptacji
• i bezpieczeństwa;
• uczenie sposobów radzenia sobie z własnymi emocjami, właściwego reagowania na przejawy emocji innych oraz kontrolowanie własnych zachowań; pomoc w budowaniu własnego "Ja" i zaspakajaniu poczucia bezpieczeństwa;
• uczenie dzieci nawiązywania bliskiego i serdecznego kontaktu z innymi;
• wdrażanie do samodzielności dziecka w czynnościach samoobsługowych;
• uświadomienie rodzicom potrzeb emocjonalnych dzieci;
• wzmacnianie dorosłych w roli rodziców;
• integracja rodziców między sobą.

Oczekiwania po realizacji programu adaptacji dziecka do przedszkola:

• bezstresowo, spokojnie rozstaje się z rodzicami, opiekunami;
• uczestniczy w życiu grupy, tylko sporadycznie wspomina rodziców;
• ma koleżanki i kolegów z którymi lubi się bawić;
• ma zaufanie do nauczycieli i pracowników przedszkola;
• czuje się bezpiecznie, miło, radośnie spędza czas w przedszkolu;
• wie, że może zwrócić się do wszystkich o pomoc;
• zna podstawowe zasady współżycia w grupie;
• wie, że pobyt w przedszkolu jest czasowy i kończy się powrotem do domu;
• zna zasadę zakazu samodzielnego oddalania się od grupy;
• rozumie, że musi zachować się tak by było bezpieczne i inni w jego otoczeniu również byli i czuli się bezpiecznie;
• rodzic ma poczucie bezpieczeństwa i właściwej opieki nad dzieckiem;
• wspiera dziecko w procesie przystosowania się do nowego środowiska;
• kształtuje u dziecka pozytywny obraz przedszkola;
• wdraża dziecko do samodzielności w czynnościach samoobsługowych;
• rodzic współpracuje z przedszkolem, zna cele, zadania przedszkola.

Formy, metody, materiały służące realizacji programu adaptacyjnego.

Rodzice dzieci nowoprzyjętych otrzymują od przedszkola zaproszenie na pierwsze spotkanie organizacyjne, które odbywa się w maju po okresie rekrutacyjnym. Na pierwszym spotkaniu rodzice dowiadują się co można zrobić, by ich pociechy jak najłagodniej przeżyły stres rozstania i lekko zniosły proces adaptacyjny. Każdy z rodziców otrzymuje kartę informacyjną "Pierwsze kroki w przedszkolu" . W celu lepszego i szybszego poznania dziecka, jego upodobań i potrzeb oraz oczekiwań rodziców wobec naszej placówki, wśród rodziców rozprowadzane zostają "Ankiety informacyjne o dziecku".
Podczas pierwszego spotkani rodzice zainteresowani programem adaptacyjnym wpisują się na listę osób chętnych do uczęszczania "w dniach adaptacyjnych".

Program spotkania

W spotkaniach uczestniczą rodzice dzieci nowoprzyjętych, dyrektor, nauczyciele którzy będą pracować z tymi dziećmi, psycholog, logopeda.

1. Poznajemy się:
   • zabawy integracyjne, zapoznanie ze zwyczajami przedszkola, przygotowaniem kadry, jej doświadczeniem i osiągnięciami w pracy z dziećmi;
2. Poznajemy placówkę:
   • zwiedzamy przedszkole,
   • włączamy rodziców do realizacji programu adaptacyjnego.
3. Prelekcja psychologa:
   • adaptacja dziecka trzyletniego do przedszkola,
   • trudności w przystosowaniu się.
4. Każdy dzień w przedszkolu może być ciekawy:
   • zapoznajemy rodziców z umiejętnościami jakimi powinien wykazać się przedszkolak, z rozkładem dnia i organizacją pracy przedszkola;
5. Organizacja pracy naszego przedszkola:
   • zapoznajemy rodzicom ze sposobem przepływu informacji w naszym przedszkolu,
   • regulaminami i uwarunkowaniami prawnymi działalności przedszkola-Statut,
   • programem wychowania przedszkolnego;
   • ulotka informacyjna o przedszkolu, podanie adresu strony internetowej placówki,
   • oferta edukacyjna,
   • ulotki informacyjne,
6. Podsumowujemy spotkanie:
   • ankieta informacyjna o dziecku;
   • ankieta oczekiwania rodziców dotycząca kontaktów z nauczycielem
   • omówienie "dni adaptacyjnych" w przedszkolu – zaproszenie do udziału w spotkaniach.

Dni adaptacyjne;

• spotkania odbywają się przez trzy dni po dwie godziny w ostatnim tygodniu sierpnia,
• zajęcia odbywają się w sali i na terenie ogrodu przedszkolnego.

Spotkanie I - poznajemy się :

Nauczycielka przygotowuje wizytówki dla dzieci i ich rodziców, wręcza je przychodzącym do sali. W drzwiach sali zajęć "Stokrotek" nauczycielka, wita się zarówno z rodzicami jak i z dzieckiem. Zaprasza do sali i proponuje zabawę swobodną (przewiduję ok. 10 minut zabawy dowolnej na czas schodzenia się dzieci). Następnie nauczycielka rozpoczyna przygotowane przez siebie zabawy integracyjne dzieci i rodziców. Przy dobrej organizacji i dynamice spotkanie powinno przebiegać sprawnie i nie powinno być zbyt rozciągnięte w czasie. Należy pamiętać, by na początku i na końcu spotkania nie zabrakło zabaw utrwalających imiona dzieci.

Spotkanie II - śpiewamy i tańczymy:

Przy okazji tego spotkania zapraszamy dzieci do zapoznania się z łazienką - pokazujemy gdzie umyć ręce, gdzie są toalety. Zachęcamy do samoobsługi. Następnie udajemy się do sali, gdzie odbywają się zajęcia z umuzykalnienia - na spotkanie zaprasza "Pani muzyka" (wszystkie zabawy prowadzi nauczycielka prowadząca zajęcia umuzykalniające przy akompaniamencie pianina).

Spotkanie III - bawimy się wspólnie na terenie ogrodu przedszkolnego:

• najważniejsze w tym działaniu jest:
  • poznanie zasad bezpiecznego zachowania się i korzystania ze sprzętu ogrodowego,
  poznanie rodziców w działaniu i zabawie z własnym dzieckiem,
  • nawiązanie bliższego kontaktu zarówno z dziećmi jak i ich rodzicami,
  • tworzenie atmosfery radości, przyjaźni, zaufania,
  • ogólne zrozumienie przez rodziców zarówno problemów, jak i planowych działań podejmowanych przez przedszkole.

Dziecko dojrzało do przedszkola gdy:

• dobrze znosi nieobecność rodziców / zostaje pod opieką innych członków rodziny lub znajomych osób/;
• z własnej inicjatywy oddala się od mamy, nie trzyma się jej kurczowo;
• potrafi wykonywać proste czynności samoobsługowe w zakresie :
• komunikowania potrzeb fizjologicznych,
• umiejętności korzystania z papieru toaletowego,
• umiejętności mycia rąk mydłem, wytarcia w ręcznik,
• umiejętności samodzielnego jedzenia/ posługiwania się łyżką / a także gryzienia/,
• samodzielnego ubierania i rozbierania się dziecka/ przynajmniej podejmowania prób/.

Jak przygotować dziecko do pobytu w przedszkolu?

Sposoby przygotowania dziecka- im więcej ich wykorzystasz tym lepiej:

• zapoznanie z przedszkolem- oglądanie sal, ogrodu przedszkolnego, zabawek, krótki kontakt z przyszłym nauczycielem i dziećmi, omówienie planu dnia i przedszkolnych zwyczajów;
• rozmowy o przedszkolu ze znajomym dzieckiem, które lubi chodzić do przedszkola;
• czytanie opowiadań, których bohaterowie chodzą do przedszkola;
• opowieści rodziców jak to było, gdy oni chodzili do przedszkola;
• uświadomienie dziecku zalet przedszkola- wielu nowych kolegów do zabawy, dużo zabawek i zabaw, które zna nauczycielka, poznanie nowych piosenek i wierszyków;
• wspólne z dzieckiem kupowanie kapci i worka, potrzebnych przyszłemu przedszkolaków;
• ćwiczenie z dzieckiem czynności samoobsługowej – ubierania się, jedzenia, samodzielności podczas czynności higienicznych;
• uczestniczenie w zebraniu rodziców dzieci nowo przyjętych do przedszkola, nawiązanie kontaktów z rodzicami dzieci podczas dni adaptacyjnych.

Dziecko powinno być przygotowywane stopniowo do roli przedszkolaka, nie róbmy wszystkiego na raz. Rozciągnijmy ten proces w czasie, aby mogło oswoić się z myślą o tym, że pójdzie do przedszkola. Rodzic nie może przebyć drogi rozwojowej za dziecko. Ono samo musi pokonywać kolejne etapy, a dorosły tylko je wspierać i wspomagać.

O czym Rodzice powinni pamiętać aby ich działania były skuteczne i stymulujące:

• Cieszyć się i wykazywać zadowolenie z każdego przejawu samodzielności dziecka:
  • nie możemy ciągle poprawiać, strofować, że jest nie tak,
  • nadmiernie koordynować dziecięce czynności, gdyż grozi to wyuczeniem bezradności.
• Zachować cierpliwość:
  • trzeba pochwalić dziecko za wysiłek,
  • zachęcać do wykonywania czynności, aż się uda dziecku ją wykonać.
• Być systematycznym i konsekwentnym:
  • pomoże to między innymi w przekształceniu czynności samoobsługowych w nawyki,
  • dorosły powinien ciągle pilnować, przypominać i chwalić, gdy dziecko samo zechce zadbać o siebie.
• Nie przeciągać pożegnania w szatni;
  • pomóż dziecku rozebrać się, pocałuj je i wyjdź.
• Nie straszyć dziecka przedszkolem.
• Nie zabierać dziecka do domu, kiedy płacze przy rozstaniu, jeśli zrobisz to choć jeden raz, będzie wiedziało, że łzami można wszystko wymusić.
• Jeśli dziecko przy pożegnaniu płacze, postaraj się, żeby przez kilka dni odprowadzał je do przedszkola tata, rozstania z ojcem są mniej bolesne.
• Nie wymuszać na dziecku, żeby zaraz po przyjściu do domu opowiadało co wydarzyło się w przedszkolu, to powoduje niepotrzebny stres.
• Pamiętaj - żegnaj i witaj swoje dziecko zawsze uśmiechem.

ŻYCZYMY DZIECIOM, PAŃSTWU I SOBIE OWOCNEJ WSPÓŁPRACY.

1. Ankieta informacyjna o Dziecku - Ankieta rozdawana rodzicom na pierwszym spotkaniu organizacyjnym w maju
2. Anonimowa ankieta dla Rodziców
3. Arkusz obserwacji adaptacji Dziecka do Przedszkola - Ankieta rozdawana rodzicom na drugim spotkaniu organizacyjnym w połowie roku

Programy pomocne przy otwarciu plików: Acrobat Reader

Opracowanie : ODN – Zespół Doradców Wychowania Przedszkolnego

1. "Trudności dziecka w przystosowaniu do przedszkola" - J. Lubowiecka "Wychowanie przedszkolne" 6/2001
2. "O przygotowaniu do żłobka" – A. Ożyńska - Zborowska "Wychowanie przedszkolne" 8/2001
3. "Żegnaj smutku maluszków" - D. Krawczyk "Wychowanie przedszkolne" 7/2001
4. "Wspomaganie rozwoju trzylatka" E. Gruszczyk-Kolczyńska, E. Zielińska "Wychowanie Przedszkolne" /1998
5. "Wybrane problemy wczesnej edukacji" cz. I Adaptacja w przedszkolu, Olsztyn 1997